سیستم اطفا حریق گازی

معرفی

سیستم اطفا حریق گازی چیست؟

سیستم‌های اطفا حریق گازی از جمله روش‌های پیشرفته و تمیز برای خاموش‌کردن آتش در فضاهای بسته و حساس هستند. این سیستم‌ها به‌جای آب یا فوم، از گازهای خاص استفاده می‌کنند که هیچ اثری از خود روی تجهیزات و محیط باقی نمی‌گذارند. عملکرد کلی این سیستم‌ها تقریباً مشابه است و تفاوت اصلی آن‌ها در نوع گاز، مکانیزم اطفا و سطح ایمنی برای افراد حاضر در محیط است.

در این راهنما ابتدا به‌صورت کلی با سیستم‌های گازی آشنا می‌شویم و سپس سه سیستم پرکاربرد CO2، FM-200 و IG-55 را به‌طور جداگانه بررسی می‌کنیم.

فهرست مطالب

عملکرد کلی سیستم‌های اطفا حریق گازی
سیستم اطفا حریق FM-200
سیستم اطفا حریق CO2
سیستم اطفا حریق IG-55
نتیجه‌گیری

عملکرد کلی

عملکرد کلی سیستم‌های اطفا حریق گازی

سیستم‌های گازی معمولاً به‌صورت Total Flooding (پرکردن کامل فضای محافظت‌شده) طراحی می‌شوند. اجزای اصلی این سیستم‌ها شامل سیلندرهای ذخیره گاز، شبکه لوله‌کشی، نازل‌های پاشش، پنل کنترل و سیستم تشخیص حریق است.

فرآیند عملکرد به این صورت است:

دتکتورهای دودی یا حرارتی آتش را تشخیص می‌دهند
پنل کنترل آلارم را فعال می‌کند و معمولاً تأخیر زمانی برای خروج افراد در نظر می‌گیرد
پس از تأیید، گاز از سیلندرها آزاد شده و از طریق نازل‌ها در کل فضا پخش می‌شود
گاز با کاهش اکسیژن یا جذب حرارت، آتش را خاموش می‌کند

مزایای مشترک این سیستم‌ها شامل عدم باقی‌ماندن پسماند، عدم آسیب به تجهیزات الکترونیکی، سرعت بالا در اطفا و امکان بازگشت سریع به بهره‌برداری پس از تهویه است. استاندارد اصلی طراحی این سیستم‌ها NFPA 2001 (برای Clean Agent) و NFPA 12 (برای CO2) است.

Clean Agent

سیستم اطفا حریق FM-200

عکس سیستم FM-200
(افزودن بعدی)

FM-200 (با نام شیمیایی HFC-227ea یا هپتا فلوئوروپروپان) یکی از محبوب‌ترین گازهای Clean Agent است. این گاز عمدتاً با جذب حرارت از محیط، فرآیند احتراق را متوقف می‌کند و تا حدی نیز از طریق واکنش شیمیایی روی شعله اثر می‌گذارد.

ویژگی‌های مهم:

زمان تخلیه بسیار کوتاه (معمولاً کمتر از ۱۰ ثانیه)
ایمن برای حضور افراد در غلظت‌های طراحی‌شده
بدون باقی‌مانده و غیررسانا
مناسب فضاهای اشغال‌شده مانند اتاق سرور، دیتاسنتر، اتاق کنترل، آزمایشگاه و مراکز مخابراتی

به‌دلیل سرعت بالا و ایمنی نسبی برای افراد، FM-200 یکی از گزینه‌های اصلی در پروژه‌های حساس محسوب می‌شود. البته این گاز پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) متوسطی دارد و در برخی کشورها تحت محدودیت‌های زیست‌محیطی قرار گرفته است.

گاز خنثی

سیستم اطفا حریق CO2

عکس سیستم CO2
(افزودن بعدی)

سیستم CO2 از گاز دی‌اکسید کربن استفاده می‌کند و یکی از قدیمی‌ترین و مؤثرترین روش‌های اطفا گازی است. مکانیزم اصلی آن کاهش شدید غلظت اکسیژن در محیط است (تا حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد یا کمتر) که باعث خفگی آتش می‌شود. همچنین اثر خنک‌کنندگی قابل‌توجهی هم دارد.

ویژگی‌های مهم:

بسیار مؤثر روی آتش‌های کلاس B و C
بدون باقی‌مانده و غیررسانا
هزینه نسبتاً پایین‌تر نسبت به گازهای Clean Agent
مناسب فضاهای بدون حضور افراد یا با کنترل دسترسی شدید (اتاق‌های ژنراتور، پست‌های برق، انبارهای مایع قابل‌اشتعال و ماشین‌آلات صنعتی)

نکته حیاتی: CO2 در غلظت‌های اطفا برای انسان خطرناک و حتی کشنده است. بنابراین استفاده از آن در فضاهای اشغال‌شده ممنوع بوده و نیاز به سیستم‌های ایمنی سخت‌گیرانه (آلارم پیش از تخلیه، تأخیر زمانی، قفل درب و تهویه مناسب) دارد. استاندارد اصلی آن NFPA 12 است.

Inert Gas

سیستم اطفا حریق IG-55

عکس سیستم IG-55
(افزودن بعدی)

IG-55 (معروف به Argonite) ترکیبی از ۵۰ درصد نیتروژن و ۵۰ درصد آرگون است. این گاز بی‌اثر (Inert Gas) با کاهش غلظت اکسیژن محیط تا حدود ۱۲ تا ۱۴ درصد، آتش را خاموش می‌کند بدون اینکه اکسیژن را به سطح خطرناک برای انسان برساند.

ویژگی‌های مهم:

کاملاً دوستدار محیط زیست (ODP و GWP صفر)
ایمن برای حضور افراد در غلظت‌های طراحی‌شده
بدون باقی‌مانده و غیررسانا
زمان تخلیه معمولاً ۶۰ تا ۱۲۰ ثانیه
مناسب دیتاسنترها، اتاق‌های کنترل، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و فضاهایی که ایمنی افراد و محیط زیست اهمیت بالایی دارد

به‌دلیل ترکیب گازهای طبیعی، IG-55 یکی از گزینه‌های سبز و پایدار در سیستم‌های گازی محسوب می‌شود و فضای ذخیره‌ی سیلندر بیشتری نسبت به FM-200 نیاز دارد.

جمع‌بندی

نتیجه‌گیری

سیستم‌های اطفا حریق گازی با عملکرد کلی مشابه، راه‌حل ایده‌آلی برای حفاظت از فضاهای حساس و تجهیزات ارزشمند هستند. انتخاب بین CO2، FM-200 و IG-55 بستگی به حضور افراد در محیط، الزامات زیست‌محیطی، بودجه و نوع خطر دارد.

اگر برای پروژه‌ی خود نیاز به طراحی، نصب یا مشاوره در مورد سیستم‌های گازی CO2، FM-200 یا IG-55 دارید، تیم تخصصی EFF Group آماده‌ی ارائه‌ی خدمات مطابق استانداردهای بین‌المللی است.