تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی

زمانی که در محلی اتش سوزی رخ می دهد، باید سریعا به هر نحوی که می توان، آتش را مهار کرد تا زمانی که نیروهای آتش نشانی از راه برسند. در این قبیل موارد عمدتا به سراغ آب می روند. در واقع آب همواره یک روش ساده و در دسترس برای مهار آتش بوده و به همین دلیل است که سیستم اطفا حریق آبی نیز برای برخی از ساختمان ها طراحی شده است. البته کارایی این سیستم ها نه تنها به استانداردهای به کار رفته در آن و نحوه نصب و راه اندازی بستگی دارد بلکه باید برنامه های منظم برای تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی در نظر گرفته شود تا در صورت وجود عیب در سیستم، اقدامات لازم انجام گیرد و در زمان آتش سوزی بتواند به خوبی عمل کند.

02146011017
09224021232

معرفی سیستم اطفا حریق آبی

همانگونه که گفته شد، سیستم اطفا حریق آبی، یک روش رایج برای مهار آتش در اغلب ساختمان ها، مراکز صنعتی، کشتی ها، انبارها و… است. در صورتی که آتش ناشی از مواد خشک و جامدات باشد، سیستم اطفا حریق آبی واقعا گزینه مناسبی برای مهار آتش خواهد بود. این سیستم به چهار روش مورد استفاده قرار می گیرد:

سیستم لوله تر

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی – پرکاربردترین سیستم اطفاء حریق آبی، سیستم های لوله تر هستند که از اسپرینکلرهای خودکار، شیر یک طرفه هشدار خودکار و منبع آب تشکیل شده است. زمانی که سیستم اعلام حریق، وجود آتش را در محیط هشدار بدهد،  این سیستم اطفا حریق فعال شده و آب به صورت تحت فشار، وارد لوله ها می شود. در نتیجه با قدرت زیاد می تواند آتش را مهار کند.

سیستم لوله خشک

در برخی از مناطق در طول فصل سرما، هوا به حدی سرد می شود که آب داخل لوله ها یخ می زند. اکنون تصور کنیم که شما در ساختمان خود، سیستم اطفا حریق آبی از نوع لوله تر دارید و آب داخل لوله ها منجمد شده است.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی – رسما چنین سیستمی در زمان آتش سوزی، به کار نمی آید. در چنین موارد همچنین در پارکینگ های روباز، سردخانه ها و کلیه ساختمان هایی که سیستم گرمایشی ندارند، استفاده از سیستم لوله خشک، قطعا بهترین انتخاب خواهد بود. تفاوت سیستم لوله تر با لوله خشک در این است که در سیستم لوله خشک، تا زمانی که سیستم اعلام حریق به صدا در نیاید، آب وارد لوله ها نمی شود در واقع لوله ها همیشه خشک هستند تا زمانی که آتش سوزی رخ بدهد. در مورد این سیستم ها لازم است چند مطلب را گوشزد کنیم:

–        با توجه به اینکه به تجهیزات کنترلی اضافی و همچنین ادوات تامین کننده فشار هوا نیاز دارند، در نتیجه این سیستم ها پیچیده بوده و نصب و راه اندازی آن ها نیاز به دقت بسیار زیادی دارد. به همین دلیل است که هزینه تعمیر و  نگهداری سیستم اطفا حریق آبی از نوع لوله خشک، بیشتر می شود.

–        همچنین نصب و راه اندازی سیستم لوله خشک، باید براساس قوانین خاصی انجام گیرد و محدودیت هایی برای این منظر لحاظ شده است به همین دلیل سیستم انعطاف پذیری لوله خشک انعطاف پذیری کمتری در طراحی دارد و شما نمی توانید دقیقا با همان سبکی که مد نظر دارید، نازل ها را در قسمت های مختلف ساختمان نصب کنید.

–        یکی از بزرگترین عیب های سیستم لوله خشک، تاخیر در فعالسازی است. همانگونه که گفته شد، در این سیستم اطفا حریق آبی، لوله ها در حالت عادی خشک و خالی هستند بنابراین زمانی نیاز است تا آب به اندازه کافی در لوله ها جریان یافته و بتواند آتش را مهار کند.

–        در داخل لوله های خشک، هوا وجود دارد. بعد از هر بار که سیستم فعال می شود، رطوبت در هوا باقی مانده و در نتیجه ترکیب رطوبت با اکسیژن ممکن است باعث خوردگی لوله ها شد. به همین دلیل است که در تعمیر و نگهداری سیستم اطفا حریق آبی باید همه لوله ها با دقت کنترل شوند.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی
تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی

سیستم سیلابی

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی – در این سیستم ها، همه اسپرینکلر‌ها باز بوده و عنصری که مسئول کنترل حرارت بوده است، حذف شده است. برای این سیستم  یک شیر فلکه سیلابی تعبیه شده است که وقتی باز شود، آب با فشار وارد لوله ها خواهد شد. همانگونه که گفته شد، در سیستم سیلابی، عنصر حساس به حرارت حذف شده است لذا شما باید براساس سیستم اعلام حریق عمل کنید به این معنا که به محض هشدار توسط سیستم اعلام حریق، شیر فلکه باز شود. بنابراین کارایی این سیستم اطفا حریق، به عملکرد سیستم اعلام حریق در شناسایی خطر بستگی دارد.

سیستم پیش عمل

گاهی اوقات شاهد این هستیم که در سیستم اعلام و اطفا حریق، خطایی رخ داده و به طور تصادفی و بدون وجود آتش، فعال می شوند. در نتیجه خسارت هایی را به عمل می آورند. در مکان هایی مانند موزه، کتابخانه های بزرگ، تجهیزات برقی و… که فعال شدن اتفاقی سیستم اطفا حریق، بسیار حساس و خسارت رسان است، لازم است از سیستم اطفا حریق آبی بر مبنای سیستم پیش عمل استفاده شود.

در واقع سیستم های پیش عمل، از سه سیستم لوله تر، لوله خشک و سیلابی تشکیل شده اند. به طور کلی در سیستم های پیش عمل باید یک آشکارساز حرارتی یا دودی در محیط تعبیه گردد و تنها زمانی سیستم آبرسانی فعال شود که سیستم آشکار ساز، فعال شده باشد. برای تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق آبی از مدل پیش عمل، باید تمامی تجهیزات سیستم در کنار آشکارسازها با دقت مورد ارزیابی قرار گیرند.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر 

از دیرباز، مردم برای خاموش کردن آتش، از آب استفاده می کردند و در میان انواع سیستم اطفا حریق که تاکنون ابداع شده اند، سیستم اطفا حریق آبی از جمله رایج ترین تجهیزاتی است که هنوز هم کاربرد بسیار زیادی دارد.

این سیستم در سال 1874 توسط هنری پارملی ابداع شد. جالب است بدانید تحقیقات نشان داده است نزدیک به 40 درصد آتش سوزی ها را می توان تنها با یک اسپرینکلر مهار نمود به همین دلیل است که هنوز هم سیستم اطفا حریق اسپرینکلر به وفور مورد استفاده قرار می گیرد.

معرفی انواع سیستم اطفا حریق اسپرینکلر

مهمترین و اصلی ترین تجهیزات موجود در سیستم اطفا حریق اسپرینکلر شامل شیرآلات، شبکه لوله کشی و اتصالات جانبی است. 4 مورد از سیستم اطفا حریق اسپرینکلر عبارتند از:

–        سیستم اطفا حریق لوله تر (Wet Pipe Sprinkler System):

در این سیستم، اسپرینکلرها به مخزن آب وصل هستند. به محض اینکه حریق اتفاق افتاده و افزایش دما توسط دتکتورها تشخیص داده شود، اسپرینکلرها فعال شده و آب با فشار از آن ها خارج می شود.

–        سیستم اطفا حریق لوله خشک (Dry Pipe Sprinkler System):

در مناطق که زمستان های بسیار سردی داشته و یا برای برخی از ساختمان همانند پارکینگ که دما پایین بوده و احتمال یخ زدن آب وجود دارد، باید سیستم لوله خشک طراحی شود. در این سیستم، لوله ها در حالت عادی خشک هستند. با تشخیص حرارت توسط دتکتور، هوای موجود در لوله ها که باعث بسته شدن شیر تخلیه آب می شود، از اسپرینکلر خارج شده و در نتیجه با کاهش فشار هوا، شیر آب باز می شود. در نتیجه آب وارد لوله ها شده و با فشار تخلیه خواهد شد.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر
تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر

–        سیستم اطفا حریق سیلابی (Deluge Sprinkler System):

این سیستم مجهز به شیر کنترل اتوماتیک است که تجهیزات تشخیص حریق الکتریکی یا فشاری به آن متصل هستند در نتیجه به محض اینکه آتش و افزایش دما تشخیص داده شود، سیگنالی به شیر کنترل ارسال شده و آب به صورت سیلابی از اسپرینکلرها خارج می شود.

–        سیستم اطفا حریق پیش عملگر (Preaction Sprinkler System):

همانگونه که گفته شد، سیستم های اطفا حریق زمانی فعل می شوند که دتکتورها افزایش دما را تشخیص دهند. اما شاید تا به حال شما نیز با این مورد برخورد داشته اید که سیستم دچار خطا شده و بدون اینکه آتشی وجود داشته باشد، اسپرینکلرها را فعال کرده است. در مناطقی همانند موزه، کتابخانه و به طور کلی ساختمان هایی که ورود آب خسارت زیادی به بار می آورد، از سیستم اطفا حریق پیش عملگر استفاده خواهد شد. در این سیستم، به جای اینکه دتکتور به شیر کنترل وصل باشد، سیستم اعلام حریق از طریق سیستم کنترل مرکزی، سیگنال را به شیر کنترل آب ارسال می کند.

اهمیت تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر

همانگونه که گفته شد اساس سیستم اطفا حریق اسپرینکلر، استفاده از آب است. زمانی که آژیر خطر به صدا در آمد، آب با فشار از لوله ها خارج می شود. اکنون تصور کنیم سیستم دچار مشکل شده است در نتیجه ساختمان در آتش خواهد سوخت. به همین دلیل است که تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق اسپرینکلر در زمان های مشخص و توسط کارشناسان حرفه ای اهمیت دارد تا در صورت بروز عیب، قبل از اینکه خطری رخ بدهد، تعمیرات انجام شود.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق فوم 

در مقالات متعدد ذکر کردیم که انواع سیستم اطفا حریق برای شرایط مختلف طراحی شده و در نتیجه برای هر گونه آتش سوزی، می توان از سیستم های مناسب استفاده نمود. برای مثال مهار کردن آتشی که به دلیل سوخت رخ داده باشد، مکانیسم کاملا متفاوتی نسبت به مهار آتش ناشی از اتصالات برقی دارد. سیستم اطفا حریق فوم (FOAM) از جمله تجهیزاتی است که برای انبار سوخت و مایعات قابل اشتعال، آشیانه هواپیما، سالن رنگ و…. مورد استفاده قرار می گیرد.

معرفی سیستم اطفا حریق فوم

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق فوم – ماده مهار کننده آتش در این سیستم، از فوم غلیظ، هوا و آب تشکیل شده است. زمانی که آژیر خطر به صدا درآمده و سیستم اطفا حریق فعال می شود، این ترکیب با فشار به بیرون تخلیه شده و یک لایه عایق اطراف آتش تشکیل می دهد. این لایه به چند طریق باعث خاموش شدن آتش خواهد شد:

–        لایه غلیظ اطراف آتش باعث می شود دمای محیط افت کرده و آتش خنک شود. در نتیجه یک راس مثلث حریق مهار می گردد.

–        از طرفی چون این ماده سنگین تر از هوا است، در نتیجه در پایین تر از اتمسفر قرار گرفته و اجازه ورود اکسیژن که دومین راس مثلث حریق است را به آتش نمی دهد. نکته لازم به ذکر این است که هر اندازه حباب های تولید شده در اثر پاشش فوم، پیوستگی بهتری با هم داشته باشند، لایه عایق تشکیل شده، با قدرت بهتری عمل نموده و نفوذ اکسیژن به شدت کاهش پیدا می کند.

–        این فوم غلیظ، لایه ای روی سطوح ایجاد می کند که اجازه نمی دهد آتش به آن ها برسد. این مسئله درمورد ساختمان هایی که سطح فلزی دارند، اهمیت بیشتری خواهد داشت چون رسیدن آتش به فلز باعث تشدید زنجیره آتش و افزایش دما می گردد.

سیستم اطفا حریق فوم هم به صورت اتوماتیک و هم به صورت دستی طراحی شده است و رایج ترین آن، کپسول های آتش نشانی است که لازم است در هر خانه، مغازه، ساختمان اداری، ماشین و… وجود داشته باشد.

تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق فوم
تعمیر و نگهداری سیستم های اطفاء حریق فوم

جنس فوم به کار رفته در سیستم اطفا حریق فوم

همانگونه که گفته شد، از این سیستم بیشتر برای محیط هایی استفاده می شود که عامل حریق، مواد سوختی و مایعات اشتعال زا باشند. نوع فوم به کار رفته در سیستم باید با نوع ماده قابل اشتعال، تطابق داشته باشد. برای مثال در مکان هایی که مواد نفتی قطبی وجود دارد، فوم باید مقاوم در برابر حلال باشد.

مکانیسم عمل سیستم اطفا حریق فوم

اما حتما این سوال برای شما نیز پیش آمده است که سیستم اطفا حریق فوم به چه صورت کار می کند؟ بعد از اینکه سیستم اعلام حریق وجود آتش را تشخیص داد و سیگنال به سیستم اطفا ارسال گردید، آب و فوم در تناسب ساز (Propionerv) با هم ترکیب می شوند.

سپس ماده به دست آمده، از طریق لوله کشی به نازل ها رسیده و با فشار، به محیط پاشیده می شود. فوم که با هوا ترکیب شده است، مه غلیظ و چسبنده ای بر روی سطوح ایجاد می کند که از شعله ور شدن آن ها جلوگیری خواهد کرد. بنابراین در این سیستم علاوه بر تجهیزات سیستم اطفا حریق آبی، باید مخزن مخصوص فوم نیز وجود داشته باشد.